Transparant

Wat is eigenlijk het probleem?
De belangrijkste reden voor een ombouw is dat  bij 12V de stromen (Ampèrage)  die nodig zijn voor de verschillende functies de helft zijn van die in een 6V uitvoering.  De warmteontwikkeling in de draden en met name in schakelingen en aansluitingen is in een 12V installatie 4x zo laag als in een 6V systeem Velen zullen mogelijk het heet worden of zelfs uitbranden van de lichtschakelaar herkennen. De verkrijgbaarheid van allerlei onderdelen en verbruiksmaterialen, zoals lampen e.d. zijn veel beter.

Het is dus zeer gunstig over te gaan op 12 V. Dit is op zich niet moeilijk te realiseren, het is alleen vrij veel werk.
In dit verhaal wordt beschreven op welke manier de verschillende onderdelen zijn omgebouwd. Er zijn op onderdelen meer mogelijkheden zijn. Bijdragen hierin zijn welkom.

De dynamo en spanningsregelaar
De gelijkstroomdynamo’s in de 4CV zijn er in twee typen, afhankelijk van de spanning die op de “Ext” pool wordt gegenereerd:

  • Een positieve spanning; De Ext-pool is verbonden met de +
  • Een negatieve spanning; De Ext-pool is verbonden met de massa

De “+” schakeling van een dynamo is als volgt:

dynamo schakeling

De “–“ schakeling van een dynamo is als volgt:

dynamo schakeling

Uiterlijk zien de dynamo’s er het zelfde uit  maar ze zijn, door de totaal andere schakeling, niet uitwisselbaar. Iedere dynamo heeft een bijbehorende spanningsregelaar. Bovendien is de kabelboom daarop afgestemd.

Bij de ombouw naar 12 volt moet je eer dus op letten dat het type dynamo gehandhaafd blijven.

Naast de twee typen zijn er ook nog twee merken: Ducellier en Paris Rhone. Deze zijn onderling niet uitwisselbaar. Bij de overgang van zes naar twaalf volt kun je wel overgaan van b.v Ducellier naar Paris Rhone.
Voorkomende combinaties van dynamo en regelaar bij de 4CV zijn (deze lijst is niet uitputtend):


Merk                    Dynamo              Regelaar          Type schakeling
Paris Rhone        G.11 R. 79          CIBIE H26                 +
Paris Rhone        G.11 R. 90          CIBIE H27                 +
Ducellier             7117 A1             1275                        -
Ducellier < 56     7117                   8259                       -
Ducellier < 56     7160                   8259                       -
Ducellier  >56     7138                   1331                       +
Ducellier  >56     7162                   1331                       +
Ducellier  >56     7181                   1331                       +

Er zijn zeer beperkt voor de 4CV twaalf volt dynamo’s gemaakt. Een type hierin is de 7166 met bijbehorende regelaar 8243.
Bij de Dauphine zijn meerdere combinaties in 12V gemaakt.

Het omschakelen naar twaalf volt is uiteraard het makkelijkst door één op één over te gaan naar een 12 V combinatie uit een Dauphine.

Een tweede mogelijkheid is de bestaande dynamo om te bouwen naar een 12V uitvoering. Er zijn dynamo’s van de Peugeot 404 (benzine) die qua afmeting100% identiek zijn aan de 6V 4CV uitvoering. Één daarvan is het type Ducellier 8277. Alleen de plaats van de steunen is anders. Het is vrij eenvoudig het volledige binnenwerk van de Peugeot dynamo over te zetten in de behuizing van de 4CV dynamo. Uiterlijk zie je daar niets van!

De startmotor
Een 6V startmotor werkt uitstekend op 12 volt spanning. Hij draait snel en heeft zeker veel vermogen. Duidelijk is wel dat de startmotor overbelast wordt. Zolang dit maar kortstondig gebeurt, zoals zou moeten bij een goed startende motor, is dit niet zo’n probleem. Als je om een of andere reden langer door moet starten dan bestaat er een grote kans dat de startmotor oververhit raakt en mogelijk doorbrandt.

Een tweede probleem is de bendix. De startmotor komt erg snel op toeren zodat de bendix met grote kracht naar voren wordt geslingerd en robuust ingrijpt in de tandkrans  van het vliegwiel.  Het risico bestaat dat de bendix en/of de as vroegtijdig kapot gaan.
Als je ervoor kiest om met de 6V startmotor verder te gaan moet wel de solenoïde vervangen naar 12V. De 6V uitvoering brandt zeker door.

De meest makkelijke oplossing is een startmotor in 12V uitvoering te vinden. Deze zijn beschikbaar en kosten ong. € 250. Deze oplossing heb ik zelf gekozen.

Een tweede mogelijkheid is een startmotor te vinden in 12 V die geschikt is voor de ombouw. Dit is zoeken en vergelijken of het past.

De bobine
De bobine is het meest makkelijke deel. Gewoon een 12V uitvoering kopen. Mogelijk  moet deze afgestemd worden op een eventuele elektronische ontsteking. Er zijn in de handel goede bobines verkrijgbaar (o.a. van Lucas) die een veel hogere hoogspanning geven en een hoger rendement hebben voor de vonkvorming. Deze bobines hebben dan ook de voorkeur.

De verlichting
Dit lijkt eenvoudig. Gewoon alle lampen vervangen door een 12 V uitvoering en klaar is Kees. Dit klopt niet helemaal. De moderne lampen voor de koplampunit passen niet in de houder de 6V uitvoering. Hier moet dus de reflectorunit vervangen worden.
Een ander probleem kan de warmteontwikkeling zijn van de lampen. De 6V lampjes (van bv de remlichten) hebben een vermogen van 15W. De 12 Volt uitvoering daarentegen hebben 21 W. Bij langdurig branden in een plastic behuizing kan dit aanleiding zijn tot oververhitting en het smelten van het plastic. Zorg er in ieder geval voor dat de lampjes niet te dicht bij het “glas” zitten.
Een leuke ontwikkeling is de beschikbaarheid van LED’s in normale autolamp behuizingen. Je kunt dan een heldere verlichting maken zonder dat de warmteontwikkeling vormen aanneemt.

De toepassing van de LED’s in de knipperlichten/parkeerlicht aan de zijkant is bijzonder aardig en aan te bevelen. De standaard lichtjes zie je bijna niet en levert daarmee een gevaar op. De LED’s hebben  echter een voorkeursrichting in de lichtbundel. Mogelijk moet de oriëntatie van het binnenwerk volledig worden gewijzigd. Het plaatsen van extra lampen op de spatborden voor en achter weliswaar niet origineel maar sterk aan te bevelen i.v.m. veiligheid

oude grondplaat

De oude voetplaat met ruimte voortwee lampjes: knipperlicht en parkeerlicht

led opbouw

De nieuwe voetplaat met voor en achter elk negen LED's.


In bovenstaande nieuwe LED-uitvoering zijn twee circuits aangebracht zodat de knipperlichten en parkeerlichtjes een verschillende helderheid hebben. Er is een uitgebreide beschrijving van deze ombouw en elektrische schakeling beschikbaar.
Het eindresultaat ziet er dan als volgt uit:

LEDlamp

Een mooi helder knipperlicht

De ruitenwissermotor

De ruitenwissermotor verbruikt bij inschakeling ongeveer 1, 7A en heeft daarmee een vermogen van 6 x  1,7 = 10,2 Watt. Dit verbruik is constant. Door een (power-)weerstand in serie te plaatsen te plaatsen met de motor kan de spanning voor de motor worden teruggebracht van de aangeboden 12 volt naar 6 volt.

Hoe groot moet deze weerstand zijn? Er geldt de wet van Ohm: U = I x R dus 6 V = 1,7 A x R
R = 6/1,7 Ω = 3,52 Ω.
Een standaard weerstand van 3,3 Ω voldoet. De weerstand moet ook nog tegen 1,7A  kunnen. Een 25 Watt weerstand zal goed voldoen.

power weerstand

Hoe zit de schakeling dan in elkaar?

ruitenwisser


De claxons
Als de claxons in goede staat zijn is er een eenvoudige oplossing: de beide claxons in serie zetten i.p.v. parallel. Een nadeel is dan wel dat je de tweetonige aansturing niet meer kunt gebruiken en verlies je daarmee enige originaliteit. Een andere oplossing is weer te werken met een extra weerstand. Op iedere claxon moet dan een eigen weerstand, afhankelijk van het opgenomen vermogen (werkwijze als bij de ruitenwissermotor)
Een derde optie is om beide claxons te vervangen door 12V uitvoeringen. Let er wel op dat het originele Renault embleempje op de verticale (ronde) claxon aanwezig is. Desnoods het frontje overschroeven van de oude claxon, als deze tenminste nog in goede staat is.


Richtingaanwijzers
De oude 6V clignoteur werkt natuurlijk niet goed op 12 V. Er zijn verschillende mogelijkheden:

  • Een modernere 12V uitvoering gebruiken; hiermee verlies je (onder het dashboard) enige originaliteit;
  • Een elektronische schakeling bouwen in de oude behuizing. Ik heb een melding ontvangen dat de schakeling van een Renault Clio in deze behuizing zou passen;
  • Zelf een schakeling bouwen en deze wegwerken waarbij de oude behuizing voor de vorm kan blijven zitten (wel draden doorverbinden). Voor deze mogelijkheid moet je wel enige ervaring hebben met het maken van elektronische schakelingen.

Ik heb zelf gekozen voor de uitvoering met een modernere 12V elektronische uitvoering.
Opmerking: de knipperfrequentie van de welbekende knipperautomaten is vaak afhankelijk van de afgenomen stroom (A). Door toepassing van LED’s neemt de stroom af en daarmee ook de knipperfrequentie. Let er op een knipperautomaat te nemen die stroomonafhankelijk is!


Water- en benzinemeter
De temperatuur en benzinemeter verbruiken, afhankelijk van de stand, een verschillende stroom. Je kunt dan geen gebruik maken van de optie met een voorweerstand te werken. Aangezien de stroom gering is kun je een omzetter bouwen die 12V naar 6V gelijkstroom omzet en hiermee de beide meters te voeden.

Er zijn tegenwoordig omvormers beschikbaar die je in de sigarettenaansteker stopt en de uitgangsspanning kunt instellen op 6V. Er is ook een standaard bouwdoos van Velleman aanwezig (artikelnr. K2570). Met deze omvormer kun je 0,7 A trekken. Dit is voldoende voor de aansturing van de water- en benzinemeter.
Het bouwen van een universele voeding is niet zo moeilijk. Ik heb dan ook gebruik gemaakt van de Velleman kit. Het nadeel is wel dat je deze voeding ergens onder het dashboard moet verstoppen. Het is wel verstandig de printplaat in een behuizing te zetten waarbij de koelvin vrij moet blijven.

omvormer

Zekeringen
Zoals vroeger gebruikelijk was werden er in het elektrische circuit geen zekeringen gebruikt. Dit is een aanzienlijk risico voor het ontstaan van brand.  Bij de ombouw naar 12V is het zonder meer aan te bevelen zo veel mogelijk circuits afzonderlijk te zekeren. Een makkelijk optie hierin zijn de zekeringen die in de aanvoerleidingen geplaatst worden. Ga je over op een centraal zekeringpaneel dan moet een groot deel van de kabelboom aangepast/verlegd worden en dat is niet handig.
Op het moment dat je bezig bent de zekeringen aan te leggen weet je waar deze zitten. Een half jaar later weet je dat zeker niet meer. In geval van een probleem zoek je je dan wezenloos. Het advies is dan ook een lijst te maken met de aangebrachte zekeringen met daarop de plaats en sterkte van de zekering. Zorg dat je altijd voldoende zekeringen bij je hebt, zeker als dit geen standaard type is.
Er zijn verschillende mogelijkheden voor een zekering. Er zijn blokjes waarin een moderne zekering geplaatst kan worden, dit heeft zeker voordelen. Door de vorm van het blokje valt deze wel erg op. Een aardige oplossing is een staafvormig zekeringhuis die gewoon tussen de leiding wordt geschroefd. Het is aan te bevelen de uiteinden van de draad eerst te vertinnen.

zekeringhouder
Een staafzekering in een circuit; in dit geval van de radio.

Transparant